www.zihniozdil.info/negerzoenen

NEGERZOENEN EN ZWARTEPIETEN
(Dit opiniestuk verscheen eerder verkort in Erasmus magazine 17, 6 april 2006)

Door Zihni Ozdil

De alom bekende typisch Hollandse ‘negerzoenen’ zullen voortaan ‘Buyszoenen’ worden genoemd. Van dit gegeven werd door zowel kranten als televisieprogramma’seen aantal dagen lang enigszins smalend bericht van gemaakt. Dit besluit van Buys, dat de alom bekende lekkernij produceert en onderdeel is van de Tilburgse fabrikant Van Der Breggen, werd en wordt door de gemiddelde Nederlander als aanstellerig enoverbodig, ja zelfs belachelijk beschouwd. Dat het woord ‘negerzoenen’ racistisch of beledigend zou zijn is compleet bespottelijk voor de minder gekleurde Nederlander. En waarschijnlijk zijn er ook vele niet-blanke Nederlanders die dezelfde mening delen. Een soortgelijke ‘discussie’, tussen aanhalingstekens want erg serieus wordt die vooralsnog niet genomen, is er over de zwarte Pieten in de Sinterklaastraditie. Zijn de Hollandse negerzoenen en zwarte Pieten daadwerkelijk beledigend of racistisch voor niet-blanke Nederlanders of is het alleen maar politiek correcte aanstellerij?

Om deze vraag te beantwoorden is het belangrijk dat we eerst onderscheid maken tussen bewuste en onbewuste belediging en racisme. Bij bewuste belediging of racisme is er eigenlijk geen vraag of hetgeen dat geuit wordt beledigend is. Het is beledigend want de intentie van degene die het uit was om te beledigen. Als het woord negerzoen en de zwarte Piet-traditie beledigend zijn, of dit zo is beantwoord ik straks, zijn ze dat echter onbewust. Want ik neem aan dat mensen die de voormalige negerzoenen eten en het zo noemen, en de mensen die aan Sinterklaas doen niet de intentie hebben om iemand te beledigen of racistisch te zijn. Wie beslist dan of hetgeen wat guit wordt racistisch is als de intentie dat niet is? Degene die het ontvangt natuurlijk! Voor de blanke Nederlander is ‘negerzoen’ natuurlijk een onschuldig woord, en bedoelt hij er verder niks mee. Maar hij is niet degene die daarover kan beslissen. Hij heeft als het ware het mandaat niet om dat te beslissen. Het was namelijk niet een ‘neger’ die het woord verzonnen heeft maar een blanke. De huidige gebruiker van dit woord heeft meestal geen racistische bijbedoelingen maar dat doet er niet meer toe als het woord door de meerderheid van de niet-blanke Nederlanders zodanig wordt ervaren. Het is hoogst arrogant en zelfs koloniaal om dan als witte Nederlanders uit te maken of het woord racistisch is.

Wat veelal niet werd gemeld door de landelijke media was waarom het bedrijf Van Der Breggen schijnbaar plotseling besloot om het woord negerzoenen niet te gebruiken. Dat deed ze na een formele klacht van de Stichting Eer en Herstel. Dit is een Afro/Surinaamse organisatie die opkomt voor de historische-, culturele- en religieuze belangen van Nederlandse staatsburgers van inheems- en Afrikaanse-Surinaamse afkomst. Nu wil dat natuurlijk niet zeggen dat het ook de mening is van de meeste Surinaamse Nederlanders, maar het is wel een indicatie. Het is niet al te ingewikkeld om met behulp van wetenschappelijke methodes daarachter te komen.

Voor de ‘zwarte Pieten kwestie’ geldt eigenlijk hetzelfde als hierboven. Als, met voorbehoud dus, de meerderheid van de niet-blanke Nederlanders een blanke man op een paard met allemaal zwarte - en ze zijn echt niet zwart van het schoorsteenroet, anders zou de fleurige kleding ook helemaal zwart moeten zijn - knechtjes om hem heen die het vuile werk opknappen en talloze Nederlandse kinderen met een onbewuste en diepgewortelde angst voor ‘negers’ opzadelen, beledigend en racistisch vinden dan moeten we het gewoon afschaffen.

Een analogie zal wellicht duidelijkheid scheppen voor de minder overtuigden onder u. Stelt u zich eens voor dat u lijdt aan zwaarlijvigheid, of het nu komt door een medisch probleem of ordinaire vraatzucht doet er even niet toe; u bent dik. En op uw werk is er een zeer aardige collega die u elke dag begroet met ‘Ha dikkie, hoe is het?’ en ‘Goedemorgen lekkere knuffeldikzak!’. Hij doet dit met uiterst sympathieke bedoelingen, ervan uitgaande dat u het ook amusant vindt en erom kan lachen. Maar stelt u zich eens voor dat u het toch niet zo ervaart, hoewel u de intentie van uw collega volledig begrijpt. U voelt zich er eigenlijk beledigd en gekwetst door. Vervolgens neemt u de collega een keer bij de arm en zegt: ‘Luister, ik begrijp dat je het heel sympathiek bedoelt maar zou je alsjeblieft willen ophouden met mij op die manier aan te spreken, want het kwetst mij zeer.’ Ik hoef u verder niet uit te leggen dat elke persoon met maar een greintje beschaafdheid in de aderen zich dan vanzelfsprekend zal verontschuldigen en beloven het voortaan niet meer te doen. We moeten de hele ‘negerzoen’ en ‘zwarte Pieten’ kwestie in deze lijnen beoordelen.

‘Maar zwarte Piet is een oude traditie’ zullen velen van u wellicht nu denken. Zelfs een traditie is ooit uitgevonden - in dit geval in 1938 als we de allereerste ‘intocht’ in Amsterdam als startpunt nemen - dus het kan ook afgeschaft worden.